Ежемесячный педагогический бюллетень от 19 марта 2008г
Этот номер педагогического бюллетеня «Сайдыс» посвящается юбилею одной из старейших школ Чурапчинского улуса - Чакырской средней общеобразовательной школы им. С.С. Яковлева-Эрилик Эристина.

Редактор: Е.И. Егорова, Отличник РФ,СССР, «Учитель учителей», председатель улусной ассоциации народной педагогики
Компьютерная верстка и дизайн: Филиппова М.С. - гл. специалист медиатеки ЦИТ.
Совместный проект : ЦИТ, Научно-методического отдела Чурапчинского УУО.

Чакырской средней общеобразовательной школе
им. С.С. Яковлева - Эрилик Эристина
80 лет

Указом Президента Республики Саха (Якутия)
В.М. Штырова от 1 июня 2007 года
Чакырской СОШ присвоено имя
Семена Степановича Яковлева
- Эрилик Эристина

Здание Чакырской СОШ

История создания школы

Ими гордится школа

Семен Степанович Яковлев-Эрилик Эристиин


Семен Степанович Яковлев- Эрилик Эристиин

(24.01.1892 - 06.10.1942)
- поэт, прозаик. В годы гражданской войны - красный партизан. Член КПСС с 1924 г. Член СП СССР с 1938 г.

Родился в Чурапчинском улусе. Начал печататься с 1923 г. В 1928 г. в журнале "Чолбон" вышла его первая повесть "Соhуччу уеруу" ("Неожиданная радость"), где он показал жизнь дореволюционного якутского улуса, горькую долю сирот, брожение в умах у некоторой части якутской интеллигенции, находившейся под влиянием политссыльных.

1931-42 гг. были периодом творческого расцвета Эрилик Эристиинэ. В поэмах "Бассабыык Тиихээн" ("Большевик Тихон") и "Тулаайах Уйбаанчык" ("Сирота Иванчик") он стремился показать путь революционера-большевика. В 30-е годы создает ряд крупных прозаических произведений. Повести "Революция уолаттара" ("Сыны революции") и "Аймал5ан" ("Волнение") написаны на материале жизни инонациональных героев из Казахстана и Бурятии. В 1942 г., уже потеряв зрение, он заканчивает роман "Маарыкчаан ыччаттара" ("Молодежь Марыкчана"), неоднократно издававшийся на русском и якутском языках. В нем Эрилик Эристиин глубоко и правдиво отобразил гражданскую войну в Якутии.

СП Якутии и совхоз имени Эриликэ Эристиинэ учреждали ежегодную литературную премию его имени за лучшие художественные произведения на сельскую тематику. На родине писателя в с. Чакыр Чурапчинского улуса открыт Дом-музей.



коллектив


Убулуейдээх сылга оскуола директорынан Саха Республикатын уерэ5ириитин туйгуна А.В.Неустроева, директоры уерэх чааЬыгар солбуйааччы С.Н.Филиппова, иитэр улэ5э солбуйааччы М.А.Матвеева, инновационнай улэ5э солбуйааччы С.Р.Михайлова, профком председателэ А.С.Кириллина улэлииллэр.

Оскуола5а 36 педагог, ол иЬигэр 2 туйгун категориялаах, 16 урдук категориялаах, 6 - Россия уонна Саха Республикатын уерэ5ириитин туйгуннара улэлии сылдьаллар.
Оскуола5а 11 кылаас комплекка 115 о5о уерэнэр, ол иЬигэр алын суЬуеххэ - 49, орто суЬуеххэ – 46, урдуку суЬуеххэ – 20.

Сыл анарынаа5ы тумугунэн уерэ5и ситиЬии 100% , хаачыстыба 49% . 2006 – 2007 уе.дь. 14 о5о бутэрбититтэн 7 о5о урдук уерэххэ, 7 о5о орто анал уерэххэ киирбиттэрэ.

УЬус сылбытын «Активизация личностного самоопределения учащихся в условиях формирующейся новой образовательной среды» диэн проблеманан улэлии сылдьабыт. Бу улэ чэрчитинэн учууталлар сана технологиялары уерэтэн,  туЬанан семинардары, маастар кылаастары, аЬа5ас уруоктары ыыталлар.

Улэбит сурун хайысхатынан иитэр улэ буолар. Оскуола иЬинэн сыл аайы угэскэ кубулуйбут ситиЬиилэрдээх о5олорго номинация ананар. Ол курдук «Эрилик Эристиин лауреата», «Сыл бастын уерэнээччитэ», «Сыл бастын спортсмена», «Сыл бастын талаана» номинациялары учууталлар спонсордаан туттараллар.
НэЬилиэкпит, оскуолабыт республика5а «Чел олох киинэ». О5олор бары еттунэн сайдалларыгар араас куруЬуоктар, секциялар улэлииллэр. Чел оло5у, спорду ке5улээччинэн Россия уонна Саха сирин спордун маастара, Россия уерэ5ириитин туйгуна, Саха Республикатын утуелээх учуутала, «Саха Республикатыгар спорт уонна физкультура сайдыытыгар кылаатын иЬин» знак хаЬаайына Н.Н.Адамов буолар. БиЬиги оскуолабыт уерэнээччилэрэ, выпускниктара улуус, республика, регион чемпионнара, призердара, Россия уонна Саха Республикатын спордун маастардара.


Сыл — хонук биллибэккэ aahap. Номнуо уерэхпин бутэрэн, дойдубар Чакырга улэлии кэлбитим 32 сылыгар барда. Урут, эдэр учуутал буола сылдьан, Чурапчы оройуонун кырдьа5ас, олус диэн убаастыыр дьоннорум Иван Егорович Захаров, Егор Дмитриевич Дьячковскай, Поликарп Егорович Барахсанов: «Оскуола5а физкультура учууталынан 30 сыл улэлээтибит»,- дииллэрин истэн олус диэн се5ерум. Кинилэр тулуурдарын, улэлэригэр дьикти бэриниилээхтэрин уонна о5олоругар кыЬамньыларын, физкультура идэтин чахчы баЬылаабыттарын керен итэ5эйбитим. Ама. мин кинилэр курдук улэлиэм, дии санаатахпына, ейбер баппат курдуга.

Киэн туттуум - уерэппит о5олорум


Адамов Н.Н.,Россия норуотун уерэ5ириитин туйгуна, Саха Республикатын утуелээх учуутала, "Физкультура уонна спорт сайдыытын иЬин" бочуотунай бэлиэ, Чурапчы оройуонун урун кемус бэлиэ, Саха Республикатын Президенын Гранын хаЬаайынаАфанасий Кирикович Софронов аатынан премия лаурета.

Убулуейдээх оскуола билиннитэ, сарсынныта...

Чакыр - улуус биир кытыы нэЬилиэгэ. Уруккута "Дьа5а" баЬа дойду, "Мас" Чакырынан ааттаммыт сир. Дойду-дойду курдук утуекэннээх дьоннордоох, суеЬу-сылгы дьарыктаах, олох туЬа диэн туруулаЬан улэлээбит ытык-мааны кырдьа5астардаах. Ол утуе угэстэрин билигин да ыЬыктыбакка улэлии-хамсыы олороллор.
Тыа сиригэр оскуола социальнай-экономическай олох киинэ буолар. Кырдьык, оскуола суох - учуутала суох, о5ото суох. О5ото суох-нэЬилиэнньэ суох. Былыр-былыргыттан, "Учуутал"-оскуола урдук арана5а турар. Сеп ээ эЬиги егурук-тегурук кербут, мэник-тэник, таба олорбот о5олоргут баар буолан "сир турар", "кун кулэр", "олох сал5анар". ЭЬиги уерэтэр о5олоргут оной-санай кере-кере, кэпсээн-ипсээн, уерэн-кетен кырдьык да киЬи санаатын кете5ер, киЬи сааЬын а5ыйатар дьон. Ол да иЬин Учуутал улэтэ умсул5аннаах буолла5а.