Саҥа үерэх дьыла - үөрэхтээһиҥҥэ стандарт сыла.

• Алын сүһүөх оскуолаҕа базиснай үөрэх былаана, саҥа көлүөнэ программалар киириэхтээхтэр.Саха тылыгар уонна литературатыгар тирэх оскуолалар статустара иҥэрилиннэ. Чурапчы улууһуттан биэс оскуолаҕа иҥэрилиннэ.
• Оскуолалар инновационнай үлэлэрин көҕүлээн Саха Республикатын Президенин 2008 сыл бэс ыйын 5 күнүгэр Ыйааҕынан " Саха сирин инникитэ" диэн уоннуу, биэстии, үстүү мөлүйүөннээх граннар олохтоннулар.
  

Грант критерийдэрэ:

• Оскуола сайдыытын программата.Иитэр үлэҕэ ситиһии. Профильнай, политехническай үөрэтии. Иитиигэ информационнай технологияны киллэрии.
• Государственнай - общественнай салайыы.

Бастакы түһумэх улуустарга алтынньыттан саҕаланыахтаах.
Түмүк 2009 сыл муус устар ыйга тахсар.

Эҕэрдэлэр

        Сана уөрэх дьылынан улуус бары учууталларын, төрөппүттэрин, общественноһын эҕэрдэлиибин!
        Билигин олохпут тутула уларыйда. Үөрэх тэрилтэлэрэ уруккулуу үөһэттэн ыйыыны кэтэспэккэ, үөрэх былаанын бэйэлэрэ талар, ис хоһоонун саҥардар, иитэр үлэ хайысхатын соннуннук тобулар кыахтаннылар. Үөрэнээччи интэриэһэ, билиитэ-көрүүтэ кэҥээтэ. Кини өссө дириҥ билиигэ наадыйар. Ону күннэтэ эбиллэр киэҥ билиилээх эрэ учуутал ситэри толорор кыахтаах. Олох сайдыытын тэтимиттэн хаалыа суохтаахпыт, өссө урутуур суолу тутуһуохтаахпыт.
        Республикабытыгар үөрэхтээһин сайдыытыгар күүстээх политика барара биир өттүнэн салалта суолта биэриититтэн, иккис өттүнэн дьон үөрэххэ тардыһыытыттан буолар.
        Билигин сокуон нормативнай базата уларыйда,  орто (толору) уопсай үөрэхтээһин Россияҕа булгуччулаах буолла. Государственнай стандарт структуратыгар, үөрэх хаачыстыбатын сыаналааһыҥҥа, хонтуруоллааһыҥҥа уларыйыылар киирдилэр. Саҥа үөрэх дьыла – үөрэхтээһиҥҥэ стандарт сыла. «Үөрэхтээһин» национальнай бырайыак салгыы олоххо киирэр, үгүс хайысха программа, штатнай режим быЬыытынан көрүллүө.
        Үөрэх үлэһиттэрин атырдьах ыйынааҕы мунньахтарыгар сүрүн кэпсэтии үөрэхтээһин аныгы моделын бырайыагын тула барда. Төрөппүттэр оҕолоро үөрэхтэниэн баҕалара баһаам. Онон оҕолорбут туох дьарыктаах, туох туһалаах дьон буолан тахсыахтарай диэҥҥэ биир санаанан, дьиэ кэргэн, оскуола, иитэр-үөрэтэр тэрилтэлэр үлэбит хамнаспыт дьүөрэлэһэрэ, ситимнээх буоларын ситиһиэхтээхпит диэн санаалаахпын.
        Биһиги улууспутугар үөрэхтээһин саҥа хайысхаларын олоххо уталыппакка киллэрэн иһэр уһуйааннар, оскуолалар сылын аайы элбээн иһэллэр.
        Убаастабыллаах учууталлар, төрөппүттэр, улуус общественноһа эһиги сыралаах улэҕит улууспутугар уерэҕирии сайдыытыгар сүдү суолтатын өйдүүбүт, сыаналыыбыт. Саҥа үөрэх сыла барыгытыгар ситиһиини саҥа санаалары, идеялары аҕаллын.

Василий Николаевич Коркин – улуустааҕы үөрэх салалтатын начальнига, Саха Республикатын үтүөлээх учуутала, РФ норуотун үөрэҕириитин туйгуна,
Н.К. Крупская аатынан бириэмийэ лауреата,
Норуоттар икки ардыларынааҕы  «Саха - Азия оҕолоро» фонд стипендиата

        Уважаемые коллеги !

        Позвольте от имени Улусного комитета профсоюза работников образования и от себя лично поздравить вас с началом нового учебного года!
        Благодаря вашей поддержке, принципиальной позиции, инициативе мы сможем добиваться реальных успехов во благо всех членов профсоюза.
        Пусть согревают вас признания воспитанников и учеников, которым вы ежедневно преподносите уроки доброты и человеколюбия, справедливости и честности.
        Желаю вам крепкого здоровья, долгих лет активной созидательной работы, успехов в профессиональной и общественной деятельности. счастья и благополучия вам и вашим близким.

Егор Иннокентьевич Давыдов - председатель УК профсоюза работников образования Чурапчинского улуса.Отличник образования РС (Я)

СОНУННАР - СОНУННАР - СОНУННАР

Оскуолаҕа киириэн иннинээҕи саастаах оҕолор тэрилтэлэригэр

Алтан чуораан тыаһаата, оскуолаҕа ыҥырда (алын сүһүөх оскуолалар)

Алаҕардар Кытай сиригэр.

«Оһуор» ансаамбыл Норуоттар икки ардыларынааҕы IV "Саха-Азия оҕолоро" оонньууларыгар

V чиэппэр сонуннара

Сайыҥҥы кэмҥэ оҕо сынньалаҥын тэрийии

Айылҕалыын алтыһан (Кытаанах "Эрэл" лааҕыра)


Мындаҕаайыга инбэлиит уонна доруобуйалара мөлтөх оҕолор сынньаннылар

2008 сыл-Дьиэ кэргэн сыла

Төрөөбүт тыл уонна литература научнай-методическай сурунаал саха народнай суруйааччыта В.С. Яковлев - Далан 80 сааһыгар анал таһаарыыта.
2008 сыл муус устар -бэс ыйын 2(10) № -гэр "Учуутал-учууталга" балаһаҕа ааҕыҥ Чурапчы улууһун учууталларын үлэлэрин.

ССРС, РСФСР, Саха АССР үтүөлээх тренера, Саха АССР үтүөлээх учуутала, Бочуот знага, Октябрьскай революция орденнарын, Комсомол Киин Комитетын «Кыһыл көмүс куолас» бэлиэ кавалердара, Чурапчы улууһун Бочуоттаах гражданина
ДМИТРИЙ ПЕТРОВИЧ КОРКИН төрөөбүтэ 80 сылын туолла.

Эбии үөрэхтээһин
90 сыллаах үбүлүөйүн көрсө

         Эстетическай хайысхалаах «Үөрүү» оҕо дьоҕурун сайыннарар  киин (директор-Иванов В.П., РФ үөрэҕириитин туйгуна,  СР үөрэҕириитин үтүөлээх улэһитэ, методист-Иванова Е.М., РФ үөрэҕириитин туйгуна, Учууталлар учууталлара) СР Үөрэҕин министерствота бигэргэппитинэн эбии үөрэхтээһиҥҥэ стажерскай площадка быһыытынан үһүс сылын үлэлиир, быйыл техническай хайысха эбиллэн лицензия ылла, биэс сыллаах улэ түмүгүнэн государственнай аккредитацияны туйгун категорияҕа ааста.
Үбүлүөйү көрсө кэккэ ситиһиилэрдэннибит. «Хотугу Кустук» («Радуга Севера») XXVI республиканскай прикладной творчество быыстапкатыгар Чурапчы улууһун  хамаандата 1 миэстэни ылары ситистэ. Манна саха омук ойуулуур-дьүһүннүүр төрүт дьарыктарын баһылаабыт   СР норуотун  маастардара, педагог-маастардар Игнатьев В.В. (Болтоҥо), Оконешникова А.Ф. (Мугудай), Соловьев П.П. (Мырыла), Кривошапкина А.С. (Хадаар) уонна эдэр педагогтар Скрябина С.Е. (Мугудай), Бушкова Т.П. («Үөрүү» ОДьСК педагога).оруоллара улахан. Кинилэр оҥоһуктара СР национальнай художественнай музейыгар «Өбүгэлэрбит итии тыыннара» быыстапкатыгар турдулар. Ити тэрээһин иһинэн ыытыллыбыт «Грантовая поддержка носителей традиционной культуры» куонкуруска Бушкова Т.П. улэтэ кыайыылааҕынан тахсан 100 тыһ. граҥҥа тигистэ.
Россияҕа эбии үөрэхтээһин 90 сылыгар аналлаах «Хотугу Суһум-2008» фестивальга, «Айталы» (сал. Саввина Н.Н., С.А. Новгородов аатынан Чурапчы 2-3 сүһүөх ОО), «Саһарҕа» мода студията (сал. Дьячковская А.С., С.А. Новгородов аатынан Чурапчы алын сүһүөх оскуолата) кыайыылаахтарынан буоллулар.
Бу ааттаммыт студиялары сэргэ Бушкова Т.П. иитиллээччилэриниин («Үөрүү» ОДьСК) сиэдэрэй оҥоһуктарынан СР национальнай художественнай музейыгар «Олонхо. Этно-арт и дизайн» саха норуотун ойуулуур-дьүһүннүүр искусствотын быыстапкатыгар кытыннылар. Бу дьыл балаҕан ыйын 26 күнүттэн алтынньы 8 күнүгэр диэри Москва куоракка «Олонхо.Этно-арт и дизайн Якутии» Бүтүн Россиятааҕы декоративнай -прикладной уонна норуоттар искусстволарын музейыгар туруоруллаллар.
А.П. Илларионов аатынан Хаяхсыт орто оскуолатыгар фольклор куруһуогун салайааччыта, ССРС культуратын туйгуна, СР культуратын үтүөлээх үлэһитэ Герасимова Мария Андреевна «Олоҥхо дьиэтин" базатыгар айар мастарыскыай быһыытынан айымньылаахтык үлэлиир. Кини иитиллээччилэрэ «Кут-сүр» улуустааҕы фольклор фестивалын Гран-при хаһаайыннарынан буолбуттара.
В.С. Яковлев - Далан аатынан Кытаанах орто художественнай-эстетическай оскуолатын уруһуйга учуутала, педагог-маастар Миронова Е.Т. эбии үөрэхтээһин педагогтарыгар үрдүк таһымнаах республиканскай авторскай курсу ыытта. Евдокия Тимофеевна салайар студиятын коллективыгар республикаҕа бастакынан «Образцовый детский коллектив России» үрдүк аат иҥэриллибитэ.
«Оһуор» үҥкүү (сал.Мосорина В.Н., Чурапчы 2№-дээх ОО), «Айгыл» (сал.Дьячковская М.М., Чурапчы 2№-дээх ОО), «Арылхаана» фольклорнай бөлөх (Улуустааҕы гимназия) Турцияҕа «Fombet» IX оҕо Норуоттар икки ардыларынааҕы фестивальга ситиһиилээхтик кыттан лауреат буолары ситистилэр. Онтон «Алаҕаркаана» (сал.Баишева О.Е., Г.Д. Протодьяконов аатынан Алаҕар ОО) Кытайга I Аан дойдутаа5ы фольклорнай фестивальга кыттан кэллиллэр.
IV «Саха-Азия оҕолоро» Норуоттар икки ардыларынааҕы спортивнай оонньуулар иһинэн  ыытыллыбыт «Дети земли Олоҥхо» фестивальга «Көлүкэчээн» (сал.Сивцева Е.П Д.Д. Красильников аатынан Мугудай ОО), «Оһуор» (сал.Мосорина В.Н.2№ ЧОО) лауреат аатын ыллылар.
Эбии үөрэхтээһин бары салайааччыларын 90 сыллаах үбүлүөйүнэн эҕэрдэлээн туран айымньылаах үлэҕитигэр өссө үгүс ситиһиилэри баҕарабыт.

Иванова Е.М., «Үөрүү» ОДьСК методиһа,
РФ үөрэҕириитин туйгуна, Учууталлар учууталлара.

       Лучшие учителя России

        В рамках внедрения приоритетного национального проекта «Образование» РФ проводится с 2006 года конкурс на получение денежного поощрения лучших учителей образовательных учреждений  Республики Саха (Якутия). Денежное поощрение выплачивается лучшим учителям образовательных учреждений, реализующих общеобразовательные программы начального общего, основного общего и среднего (полного) общего образования, за высокое профессиональное мастерство и значительный вклад  в развитие образования.
        В нашей республике проводится двухуровневая система конкурсного отбора лучших учителей. Экспертиза осуществляется на муниципальном и республиканском уровнях по единым критериям отбора, установленным на федеральном уровне, в состав которых входят гражданские экспертные организации, общественные институты, осуществляющие независимую оценку конкурсных материалов претендентов (представители профсоюза, попечители, работодатели, научные руководители и т.п.).
        Республиканский Совет ПНПО формирует список лучших учителей на основании рейтинга и в соответствии с квотой представляет в Министерство образования и науки Российской Федерации. Приказ об учителях-победителях конкурса, которым выплачивается денежное поощрение, издает Министерство образования и науки Российской Федерации. Учителя – победители конкурса награждаются Почетными грамотами Министерства образования и науки Российской Федерации.
        В 2006 году в муниципальную конкурсную комиссию из ОУ улуса были заявлены 7 учителей, в 2007 году – 14, в 2008 году – 9 учителей. При этом учителя ГОУ ЧРССОШИ как республиканское учреждение проходят отдельно улусной квоты. В результате двухуровневой экспертизы конкурсного отбора победителями конкурса стали:
2006 год:

2007 год:

2008 год:

        Несомненно, проведение данного конкурса дает узнать объективную позитивную динамику учебных достижений обучающихся за последние годы, позитивные результаты внеурочной деятельности обучающихся по учебным предметам, позитивные результаты деятельности учителей по выполнению функций  классного руководителя, использование учителями современных образовательных технологий, в том числе информационно-коммуникационных,  в процессе обучения предмету и в воспитательной работе. Также помогает широкому обобщению и распространению педагогического опыта  лучших учителей на муниципальном, региональном, республиканском и российском уровнях (участие учителей в проводимых мастер-классах, семинарах, конференциях, круглых столах и др.), организации участия учителей в муниципальных, региональных и федеральных профессиональных конкурсах, стимулирует педагогическую общественность на постоянное повышение своей квалификации и профессиональной переподготовки.

Тобохов С.В., специалист НМО МУ УО

Почему не состоялся семинар по стандарту второго поколения 28 августа 2008 г.
в Министерстве образования и науки РФ?

         Каждый новый учебный год для большинства учителей начинается сравнительно одинаково, даже традиционно.Составной частью деятельности педагога является планирование собственной педагогической деятельности, включающее в себя  анализ учебных программ, определение учебно-методических комплектов, составление тематических планов и тому подобное.
        За последнее время в педагогический лексикон активно внедряется понятие «государственный образовательный стандарт», которое стимулирует в педагогах некоторое отступление от традиций, способствуя развитию интереса к  современной образовательной политике. Внедрение понятия «образовательный стандарт» в умы педагогов началось с принятием образовательных стандартов 2004 года долгожданных и вместе с тем неожиданных. Долгожданных, потому что в модели современного образования  стоит требование  нового понимания целей образовательной деятельности, неожиданных, потому что в принципе по своему содержанию они мало чем отличаются от предыдущих программ. Этот разрыв и становится  дискуссией в педагогических кругах, что же должен представлять собой государственный образовательный стандарт и какова его роль в организации взаимодействия между государством, школой, системой образования, обществом? 28 августа по плану МО РФ проведен семинар. На семинар были приглашены известные эксперты А. Семёнов, Э.Никитин, Е Бунимович,  региональные министры образования из Татарстана, Башкортостана, Тамбовской области, Чувашии. Зал коллегии на Тверской Министерства образования и науки  РФ был забит до отказа. Но  дискуссии не получилось, в полуторачасовом говорении участники ничего нового не услышали. И в итоге  возникли вопросы:
1. Кто разрабатывает?
2. Для кого разрабатывает?
3. Для чего разрабатывает?
4. Какими универсальными действиями должен овладеть ученик?
        Для рядовых учителей из этих 4-х вопросов, первый вопрос проблемой не является. Ответ на второй вопрос тоже очевиден. А вот цели разработки образовательных стандартов вызывает заинтересованность и определённую озабоченность.
        В проекте концепции «Стандарт общего образования» стандарт представлен как общественный договор, как инструмент реализации государственной политики в области образования и как статус государственного стандарта общего образования. В основе стандарта должен лежать НОВЫЙ ТИП ОТНОШЕНИЙ между ЛИЧНОСТЬЮ, ОБЩЕСТВОМ и ГОСУДАРСТВОМ на протяжении всей жизни человека, где лозунгом становится «образование на протяжении всей жизни».
        Т.е. стандарт нового поколения это не  «минимум знаний», а УРОВЕНЬ знаний. И здесь новацией должно быть три «Т»:

1. Требования к структуре основных образовательных программ (чему и как учить).
2. Требования к результатам освоения (чему научить).
3. Требования к условиям реализации программ (ресурсное обеспечение)

         Образовательный стандарт не должен рассматриваться раз и навсегда как принятый и утверждённый канон, а должен стать ответом на быстро меняющийся мир, общества, политики, системы  отношений.
        Не за горами, когда образовательный стандарт стремительно войдет в нашу жизнь, готовы ли мы к этому?
        Уважаемые коллеги, просим вас принять активное участие  в дискуссии по образовательному стандарту нового поколения.

Ермолаева Е.Н., специалист НМО МУ УО

Блиц-интервью

        Оскуола кэмиттэн саамай өйдөөн хаалбыт түгэниҥ?
        Сайыны төһө бэркэ атаардын?
        Оскуола олоҕор туох уларыйыыны киллэриэххин баҕараҕын?

Гурьев Василий Васильевич, быйыл саҥа Намнааҕы педагогическай училищены бүтэрдэ. Дирин агрооскуолатыгар куруһуок салайааччытынан ананна.

• Маҥнайгы кылааска киирбиппин, учууталбын Иванова Анна Николаевнаны.Үөрэхпин бүтэрдим, оттоотум. Онон үчүгэй.
• Оҕолору бэйэбэр тардыахпын, оҕо санаатын тутуохпун.

Монастырев Гурий Гурьевич, ДЮСШ охраннига:

• Элбэхтэн биири .ейдөөтөххө, Степан Кузьмич Макаровка үөрэммиппин истиҥник саныыбын.Оттооһун үчүгэй, оту үчүгэй хаачыстыбалаахтык оттоотум, бу сайын 40 сыл үлэлээн ветеран труда буоллум. Кыратык моонньоҕонноотум.
• Ыччаты үлэҕэ сыһыарыахха.

Дьячковская Наталья Петровна , "Саҥа олох" хаһыат кылаабынай бухгалтера:

• Оскуоланы бүтэрэр тиһэх чуорааны, банкеты өйдөөн хаалбыппын.Сайыны быһа уоппуската суох үлэлээтим.
• Психолог биирдиилээн оҕону кытта үчүгэйдик үлэлэһэрэ буоллар. Оҕо барыта биир тэҥ формалааҕа буоллар.

Төрөппүт (бэйэтэ көрдөһүүтүнэн аата суруллубата):
Билигин эксперимент курдук оскуолалары үбүлээһин саҥа схематын киллэрэн эрэллэр.Манна эһиги санааҕыт.

• Сана үбүлээһин төһө барыстааҕын, ночооттооҕун билбэппин.

Оскуола салалтата штаттарын кыччатарга күһэллэн эрэр, ол бастакынан куруһуок салдайааччыларын, социальнай педагогтары, психологтары таарыйда.

• Куруһуоктар көдьүүстээх буоллахтарына хааллыннар, онтон оҕолорго саамай чугас кылаас салайааччыта буолуохтаах дии саныыбын. Социальнай педагогтары биһиги оҕолорбут соччо билиммэттэр, онтон психолог чааһыгар, хас биирдии учуутал үрдүк үөрэхтээх, психологияны үөрэтэн аҕай кэлэллэр, онон бэйэлэрэ да психолог буолуохтаах буоллахтара дии. Арааһа кинилэр үөһээ тэрилтэлэргэ отчуот эҥин биэрэргэ наадалар быһыылаах. Оҕону кытта ыкса кылаас салайааччыта үлэлээтин.

Учууталлар хамнастара оҕо ахсаанынан төлөнүөхтээҕин туох дии саныыгыт.

• Мин санаабар аҕыйах оголоох учуутал хамнаһа кыччаатаҕына кыахтаахтара атын үлэ көрдүү барыахтара, оскуолаҕа кэлэр барар сирэ суох учуутал хаалыаҕа. Оннук учууталлар үөрэппит оҕолоро төһө билиилээх буолуохтарай. Онтон долгуйабыт.

Кырыы учаастактар учууталларын санаалара (Бэрэ, Түөйэ, Үрэх-Күөрэ, Хахыйах):

• Саҥа үбүлээһин олоххо киирэн иһэр. 2009 сылтан кыра оскуолалар сабыллар кутталга киирдибит. Тыа сирин аҕыйах үөрэнээччилээх оскуолаларыгар болҕомто ууран кинилэр сабыллыбаттарын туһугар үлэ барара буоллар. Быыбардар саҕана Ил Түмэҥҥэ турбут депутаттар аҕыйах үөрэнээччилээх оскуолалары көмүскүүр саҥа сокуоннары ыларга төһүү күүс буолуохпут диэбиттэрин эрэнэ күүтэбит.

Төрөппүттэргэ сүбэлэр

Маҥнайгы кылааска киирбит оҕолоох төппүттэргэ психолог сүбэтэ

• Оҕо бэйэтин көрүнэрин ситиһиэхтээххит;
• Хара маҥнайгыттан оҕону кытта тэҥҥэ эбэтэр кини оннугар уруок ааҕыа суохтаахпыт, биирдэ-иккитэ тэҥҥэ олоруоҥ- оҕо онно үөрэнэр. Киэһээ үлэлээн кэтэспэккэ уруогун ааҕыахтаах, оҕо ыйытар эрэ түгэнигэр сүбэлиэххэ сеп, мин үлэбин кыайабын, онтон эн үөрэххин диэни өйдүөхтээх;
• Күн аайы дьиэтээҕи үлэтин бэрэбиэркэлээтэххинэ оҕо сыыһатын төрөппүккэ найылыыр;
• Оҕо хас сыананы ылбытын эрэ ыйыппакка, оскуолаҕа туох интэриэһинэй буолбутун, тугу ыарырҕаппытын, тугу кыайбытын, билбитин, сөбүлээбэтин интэриэһиргээн, сүбэлээн биэрдэххэ адаптациятын чэпчэкитик ааһар, төрөппүт оҕоҕо чугаһын ханнык баҕарар түгэҥҥэ өйдүүрүн көрдөрөр;
• Оҕо үөрэҕэр ыарахаттары көрустэҕинэ төрүөтүн була сатыахха наада, болҕомто намыһаҕыттан дуу, тарбахтарын былчыҥа ситэ сайдыбатаҕыттан уо. да. а. төрүөттэри учууталын кытта быһаарсан баран араас специалистартан сүбэ ылан оҕоҕо кэмигэр көмөлөһүөххэ наада, үөрэх саҕаланыыта адаптацияны кытта сибээстээх буолуон сөп;
• Саҥа үөрэнэн эрэр оҕону хара маҥнайгыттан эбии ноҕоруускалыыр табыгаһа суох;
• Оҕо бииргэ үөрэнэр оҕолорун кытта билсэригэр, биир тылы буларыгар күүс-көмө буолуҥ;
• Оҕоҕут саҥа режими тутуһарын ситиһиҥ, 3-6 чаас үөрэниитэ улахан киһи ноҕоруускатыгар киирэрин өйдөөҥ.

Филиппова Т.Ю., психолог