Понедельник, 16 ноября 2020 11:40

Неустроев Виталий Михайлович

Автор

Саха АССР оскуолаларын үтүөлээх учуутала, норуот үөрэҕириитин туйгуна, успуорт бочуоттаах бэтэрээнэ, Чурапчы улууһун бочуоттаах олохтооҕо

Неустроевтар учууталлар династияларын баһылыга Виталий Михайлович Чурапчы оройуонун Болугур нэһилиэгэр 1940 сыл кулун тутар 10 күнүгэр, Михаил Дмитриевич уонна Мария Федоровна Неустроевтар улахан дьиэ кэргэннэригэр бастакы оҕонон күн сирин көрбүтэ. 1963 с. СГУ история уонна филология факультетын бүтэрэн нуучча тылын уонна литэрэтиирэтин учууталынан педагог үлэтин саҕалаабыта. Мугудай, Амма оскуолаларыгар учууталынан, Хадаар, Сылаҥ оскуолаларыгар дириэктэринэн, оройуоннааҕы норуот үөрэҕириитин салаатын сэбиэдиссэйинэн, хомсомуол, успуорт оройуоннааҕы кэмитиэттэрин салайааччытынан, Чурапчы оройуонун ситэриилээх кэмитиэтин бэрэссэдээтэлин солбуйааччынан, онтон Чурапчы орто оскуолатын, алын сүһүөх оскуолатын дириэктэринэн, СӨ Үөрэҕин министиэристибэтин Агротехнологическай үөрэхтээһин экологияҕа уонна туризмҥа өрөспүүбүлүкэтээҕи киинин «Кустук» лааҕырын дириэктэринэн, туристическай база сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ. Уопсайа олоҕун 52 сылын үүнэр көлүөнэни иитиигэ, үөрэтиигэ анаабыта. Аҥардас дириэктэринэн 20 сыл оскуолалары салайбыта. Үөрэх сайдыытыгар уһун сыллаах айымньылаах, таһаарыылаах үлэтинэн улахан кылааты киллэрбит киһинэн буолар.

222

Кини үлэлээбит кэмигэр оройуон оскуолалара бары кабинетынан систиэмэҕэ киирбиттэрэ. Бу үлэ көдьүүһэ сырдатыллан өрөспүүбүлүкэтээҕи үс күннээх сэминээр ыытыллыбыта, 32 оройуон методическай кабинетын сэбиэдиссэйдэрэ кыттыыны ылбыттара. Виталий Михайлович оройуон оскуолаларыгар үөрэнээччилэргэ идэни биэриини уонна үлэҕэ үөрэтиини сатабыллаахтык киллэрбитэ. Орто оскуолаларга барыларыгар машиноведение, трактороведение, живодноводство кабинеттара, фермалар, үлэ сынньылаҥ лааҕырдара, пришкольнай учаастактар тэриллибиттэрэ. Оҕолор оскуоланы идэлээх бүтэрэллэрэ. Маны тэҥэ хайысхалаах үөрэх киирэн гуманитарнай, математическай уонна историческай кылаастар арыллан үлэлэрин саҕалаабыттара. Байыаннай-патриотическай иитиигэ улахан үлэ ыытыллан, бастакы байыаннай бэлэмнэнии кабинеттара, тиирдэр оҥоһуллан оройуон куруутун бастыҥнар истэригэр сылдьара.

222

Педагог үлэтин аттестациялааһын 1979 с. саҕаланан, бу олус улахан эппиэттээх үлэни Виталий Михайлович сүрүннээбитэ. Педагогтар үлэлэрэ таба сыаналанан араас таһымнаах наҕараадаҕа түһэрии тиһигэ олохтоммута. Салайааччы сүрүн болҕомтото уһуйааннар, оскуолалар материальнай-техническэй базалара бөҕөргүүрүгэр ууруллубута. Хатылы, Болтоҥо, Хадаар, Мугудай, Кытаанах типовой оскуолалара уонна уһуйааннара, Чурапчы алын сүһүөх оскуолатын 6 куорпуһа, мастарыскыайдар, Чурапчы таас оскуолата тутуллубуттара, былааннаах өрөмүөн үлэтэ ыытыллыбыта. Оҕо доруобуйатыгар болҕомто ууруллан ичигэс туалеттар, остолобуойдар үлэҕэ киирбиттэрэ, сылаас аһынан хааччыйыы тэриллибитэ. 

Скан 2020Чурапчы оройуонун үөрэҕин тэрилтэлэригэр учууталларга, салайааччыларга араас таһымнаах семинардар, куурустар тиһигин быспакка ыытыллыбыттара. Саха сирин таһыгар уонна атын оройуоннарга уопут атастаһыыта, Нерюнгри куораты кытта шефтэһии тэриллибитэ. Виталий Михайлович салайааччы быһыытынан бэйэтин таһымын мэлдьи үрдэтинэрэ, Москва, Хабаровскай куораттарга үөрэммитэ.

Лидер, үчүгэй ыспарсымыан буолан оройуоҥҥа ыччат политикатын уонна физкултуура, успуорт хамсааһынын саталлаахтык салайбыта, тэрийбитэ. 1967 с. оройуон ыччатын хамаандата I өрөспүүбүлүкэтээҕи сүлүөккэ кыайбыта, оройуон хас да төгүл «Урожай» өрөспүүбүлүкэтээҕи кэмитиэтин көһө сылдьар Кыһыл знамятынан наҕараадаламмыта.

2003 с. Виталий Михайлович салайар «Кустук» лааҕыра оҕо сайыҥҥы сынньалаҥын тэрийиигэ Саха сиригэр бастаан, Уһук Илин региоҥҥа грант ылары ситиспитэ.

777

Идэтийбит, сатабыллаах, бэйэтигэр уонна атыттарга ирдэбиллээх тэрийээччи, салайааччы үтүө өрүттэрэ Виталий Михайловичка иҥэн, бииргэ үлэлээбит коллегаларыгар уопуттаах, үрдүк таһымнаах салайааччы, сэмэй уонна эрэллээх доҕор быһыытынан биллэр. Үлэлиир кэмигэр дьон-сэргэ эрэлин ылан үс төгүл олохтоох, сэттэ төгүл оройуоннааҕы Сэбиэт депутатынан, үс төгүл өрөспүүбүлүкэтээҕи үөрэх уонна култуура үлэһиттэрин съеһигэр делегатынан талыллыбыта. Үөрэхтээһиҥҥэ, ыччаты сайыннарыыга өр сыллаах бэриниилээх үлэтэ сыаналанан үгүс наҕарааданан бэлиэтэммитэ. Чурапчы улууһун үөрэхтээһинэ уонна оройуон сайдыытыгар киллэрбит үтүөлэрин иһин бэлиэлэр хаһаайыннара. С.А. Новгородов аатынан Чурапчы уонна П.М. Васильев аатынан Соловьев орто оскуолаларын бочуоттаах бэтэрээнэ.

Учуутал идэлээх кэргэнинээн, норуот үөрэҕириитин туйгуна, учууталлар учууталлара Мария Дмитриевналыын 3 оҕону улаатыннаран сиэннэрин, хос сиэннэрин көрсөн, сүбэ-ама буолан Неустроевтар учуутал династияларын суола кэҥиир.

Прочитано 501 раз Последнее изменение Среда, 18 ноября 2020 14:17